თემები

მექსიკის წყალი და მდინარეები საფრთხეს უქმნიდნენ

მექსიკის წყალი და მდინარეები საფრთხეს უქმნიდნენ

გუსტავო კასტრო სოტოს მიერ

ელექტროენერგიის გახსნას კერძო ინიციატივისთვის მთელ მსოფლიოში თან ახლდა ყალბი არგუმენტები, შიშის წარმოქმნა და სოციალური ფსიქოზი იმ გაგებით, რომ ჩვენ დაშლის პირას ვართ და ელექტროენერგიის ნაკლებობა გვაქვს. მექსიკის მთავრობისთვის დიდი გამოწვევა 24 – წლიანი ნეოლიბერალური პოლიტიკის შემდეგ არის კორპორაციებს ელექტროენერგიის სექტორის კონტროლის გადაცემა.

გამოწვევები ანტი-კაშხლის სოციალური მოძრაობისთვის

ელექტროენერგიის გახსნას კერძო ინიციატივისთვის მთელ მსოფლიოში თან ახლდა ყალბი არგუმენტები, შიშის წარმოქმნა და სოციალური ფსიქოზი იმ გაგებით, რომ ჩვენ დაშლის პირას ვართ და ელექტროენერგიის ნაკლებობა გვაქვს. რომ მთავრობებს არ აქვთ შესაძლებლობა დააკმაყოფილონ ეს მოთხოვნა, რომელიც იზრდება და რომ, თუ დიდ კომპანიებში არ ჩადებთ ინვესტიციებს, ქაოსს მივაღწევთ. რომ მხოლოდ დიდ კერძო ინიციატივას შეეძლება ენერგიის წარმოების გაზრდა, ხარჯების შემცირება, ხარისხის გაუმჯობესება და ელექტროენერგიის მიტანა თითოეულ სახლში. ახალი სქემა გვპირდება, რომ აღარ იქნება ელექტროენერგიის გათიშვა და გამორთვა, აღარ იქნება ძაბვის რყევები და მომხმარებელთა მომსახურება გაუმჯობესდება. ამასთან, ეს ყველაფერი ტყუილი იყო. სახელმწიფო ელექტროენერგეტიკული კომპანიების პრივატიზაციის პროცესებს თან ახლავს კორუფცია; გაიზარდა ტარიფები შეერთებული შტატებიდან არგენტინაში და უხარისხო და ცუდი მომსახურება. ასეთია გვატემალას, პანამის, სალვადორისა და კოლუმბიის შემთხვევები, რომ აღვნიშნო ზოგიერთი მათგანი, რომლებიც განიცდიან პრივატიზაციის შედეგებს ესპანეთის ტრანსნაციონალური ორგანიზაციების Unión Fenosa და Endesa– ს ხელში.

ენერგიის წარმოების კონტროლი, გარდა იმისა, რომ ეს თავისთავად დიდი ბიზნესია, რადგან იგი წარმოადგენს ძრავას ამჟამინდელი კაპიტალისტური წარმოების სქემისთვის, ფუნდამენტურია მსხვილი კომპანიებისთვის მთელი წარმოების ჯაჭვის ათვისების გამო. იგი ასევე მიზნად ისახავს ხარჯების შემცირებას და ამ ძირითადი შენატანიდან მეტი მოგების მიღებას. ამასთან, კონტროლი არა მხოლოდ ენერგიით ხდება აბსტრაქტული გზით, არამედ გულისხმობს კონტროლს და მითვისებას იმის გამომუშავებით, რასაც წარმოქმნის ეს: ტექნოლოგია, მდინარეები, წყალი, წყალსაცავები, ნახშირი, ზეთოვანი თესლის მონოკულტურა ეთანოლის, გაზის ან წიაღის სითბოს წარმოებისთვის. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ: ასევე ხმელეთიდან, რადგან უზარმაზარი ტურბინების დასაყენებლად ქარის ენერგიაც კი მოითხოვს დიდ ფართობებს ჰექტარზე. 2006 წელს პეტერბურგში, მე -8 (G-8) ინდუსტრიული ქვეყნების ჯგუფის ფინანსთა მინისტრებმა (შეერთებულმა შტატებმა, იაპონიამ, ბრიტანეთმა, საფრანგეთმა, იტალიამ, გერმანიამ, კანადამ და რუსეთმა) მოუწოდეს განვითარებად ქვეყნებს მოხსნათ ბარიერები კერძო ენერგეტიკული კომპანიებისთვის. შეძლონ სექტორში ინვესტიციების ჩადება ”მკაფიო საკანონმდებლო და მარეგულირებელი მექანიზმების” და ”ენერგეტიკული სიღარიბის დაძლევის” საშუალებით. ამასთან, უმდიდრესი ქვეყნებისა და მათი შესაბამისი ტრანსნაციონალური ენერგეტიკული კორპორაციებისთვის არგუმენტები სიღარიბის დაძლევის მომხრეა: ”ენერგო მომსახურების არასაკმარისი ხელმისაწვდომობა წარმოადგენს ეკონომიკური ზრდის დაბრკოლებას და შეიძლება საფრთხე შეუქმნას ათასწლეულის განვითარების მიზნებს, განსაკუთრებით საჰარის სამხრეთით მდებარე ქვეყნებში. აფრიკა. ”G-8– ის მიერ გამოცხადებული ენერგიის მაღალი ფასი” რისკია ”მსოფლიო ეკონომიკური ზრდისთვის. 2 ეს განცხადებები მოცემულია იმ კონტექსტში, როდესაც მთელ კონტინენტზე სოციალური მოძრაობები ითხოვენ ენერგორესურსების სუვერენიტეტს და ენერგიის გამომუშავებას. ისეთმა ქვეყნებმა, როგორებიცაა ვენესუელა, ბოლივია და ეკვადორი, შეიმუშავეს ახალი წესები, რომლებიც ზღუდავს იმ მოგებას, რაც ტრანსნაციონალურმა ორგანიზაციებმა მიიღეს ამ სექტორში ბუნებრივი რესურსების ექსპლუატაციის შედეგად.

ამის მიღწევა შეუძლებელია მთავრობებისა და საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტების (საერთაშორისო ფინანსური ინსტიტუტები) დახმარების გარეშე, როგორიცაა მსოფლიო ბანკი (მსოფლიო ბანკი), განვითარების ამერიკული ბანკი (IDB) და საერთაშორისო სავალუტო ფონდი (IMF). არა მხოლოდ ენერგეტიკისა და მასთან დაკავშირებული საკითხების შესახებ კანონმდებლობის შეცვლა ინვესტიციების უზრუნველყოფის მიზნით, არამედ სახსრების განკარგვა ისე, რომ მსხვილი კომპანიები მიაღწიონ თავიანთ მიზანს. ამის გათვალისწინებით, ვენესუელა და არგენტინა აპირებენ ამ საერთაშორისო ფინანსური ინსტიტუტების ზეწოლას შეაჩერონ სამხრეთ ბანკის შექმნის წინადადებით. მსოფლიო ბანკი და IDB ხელს უწყობენ ენერგიის ახალი საკრედიტო არხების შექმნას მიკროჰიდრავლიკის საფუძველზე, რაც საფრთხეს უქმნის მდინარეების გასწვრივ წყლის კონტროლს და პრივატიზებას; ან ქარის ენერგიის ახალი რესურსები, რასაც თან ახლავს გლეხური და მკვიდრი მიწის დიდი ტერიტორიების მითვისება.

ენერგეტიკის სექტორის ანალიზისთვის ასევე არსებობს სხვა ძირითადი ელემენტები. ვენესუელას და ირანის მიერ 2000 წლიდან შემოთავაზებული შეთავაზება ნავთობის ევროში გაყიდვისა და ნავთობ დოლარის გადაადგილების შესახებ გამოიწვევს ფინანსური სისტემის კრიზისს დოლარის ბაზრის საფუძველზე და, შესაბამისად, ჩრდილოეთ ამერიკის ჰეგემონიის კრიზისს. ნავთობის, ბაზრის, ფასებისა და წარმოების კონტროლი თან ახლავს კლიმატის ცვლილებასთან დაკავშირებული ახალი ძიებებით. ერთ-ერთი მათგანი ბიოლოგიური საწვავის წარმოების იმპულსია, რათა არ იყოს დამოკიდებული ჩრდილოეთ ამერიკის იმპერიის პოლიტიკურ მტრებზე, ბიოსაწვავზე, რომელიც უზრუნველყოფს სიმინდს, კანოლას, მზესუმზირას, პალმის ზეთს, სოიოს და ა.შ., მაგრამ ეს ასევე გულისხმობს გარემოს დეგრადაციას. აგროქიმიკატების და ტრანსგენული თესლის მაღალი ინტენსიური გამოყენება, გარემოსდაცვითი და გენეტიკური დაბინძურება, წყლის დაძაბვა, მიწის დიდი ფართობების მითვისება დღეს გლეხებისა და მკვიდრი მოსახლეობის ხელში, და თესლის კონტროლი მანქანების საკვებად. კაპიტალისტური წარმოება და არა სულ უფრო მშიერი კაცობრიობა. კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ელემენტია ის, რომ დიდი კაშხლები ქვეყანაში და ზოგადად ლათინურ ამერიკაში, 40 წლის ან მეტი ხნის წინ აშენებული, მათი 50-წლიანი სიცოცხლის ბოლომდე მიდის. სამწუხაროდ, ამ პრობლემასთან ერთად, მთავრობებმა ეს არასოდეს გაითვალისწინეს კაშხლის მშენებლობისას და მთავრობას გადაუწყვეტიათ გადაწყვეტილება, რომელიც მას 50 წლის შემდეგ შეხვდება. ეს უკვე კარებთან არის, მაგრამ მათ არ აქვთ ბიუჯეტები კაშხლების დემონტაჟისთვის, რომლებსაც მილიონერული ხარჯები აქვთ იმდენი დანალექის აღმოსაფხვრელად, რომ იგი აღემატება ტექნოლოგიურ ან საბიუჯეტო შესაძლებლობებს.

კაშხლის ჩამონგრევისას არც კატასტროფის შემსუბუქების ღონისძიებები და არც ევაკუაციის გეგმები შემოთავაზებულა. ამიტომ, ამ წარმოების მოდელისთვის არა მხოლოდ მეტი კაშხლის წარმოქმნაა საჭირო, არამედ არსებული წყაროების განახლებაც.

დაბოლოს, რაღაც ფუნდამენტური: ენერგიის გარეშე არ არსებობს შეთანხმებები "თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ". ეს თავისუფლება, რომელიც გამიზნულია კომპანიებისთვის ინვესტიციის ჩადებისთვის, ამას ლათინურ ამერიკაში არ გააკეთებს, თუ მათთვის საჭირო წყალი და ელექტროენერგია მიუწვდომელი იქნება. ოქროს, ვერცხლის, სპილენძის, რკინის ან ბოქსიტის საბადოების სამთო მოპოვების პრივატიზება მოითხოვს დიდ რაოდენობის ენერგიასა და წყალს საჭირო ადგილას. მსხვილი მონოკულტურისა და პალმის ზეთის, ცელულოზის, სოიოს ან სიმინდის ფართო პლანტაციების გაფართოება არა მხოლოდ მოითხოვს ადგილობრივი და გლეხური მიწების მითვისებას, არამედ წყლის, სარწყავი სისტემების ან წყალშემცველი წყალშემცველების გამოყენებას, მაგალითად, კუატრო სიენეგასში ჩრდილოეთით გაშრობას. მექსიკა აგრობიზნესის გამო. ნავთობის საბადოების ექსპლუატაციის პრივატიზაცია შეუძლებელია საკმარისი წყლისა და ენერგიის გარეშე, რადგან საავტომობილო ინდუსტრიასაც სჭირდება. თითქოს ეს არ იყო საკმარისი მესოამერიკის რეგიონისთვის, პუებლას პანამის გეგმის (PPP) განახლება გულისხმობს მეგა ტურიზმის პროექტებს ან ინდუსტრიულ დერეფნებს მაკილადორასთვის, რაც ასევე მოითხოვს წყლისა და ენერგიის მითვისებას და გარანტიას დაბალი ხარჯებით. მოკლედ, საგზაო, საჰაერო, საპორტო და სარკინიგზო ინფრასტრუქტურა "თავისუფალი ვაჭრობის" განსახორციელებლად დიდ ენერგიას და წყლის, ჰაერის, ნახშირის, გაზის ან ზეთოვანი თესლის ენერგიას მოითხოვს. ამ ჩარჩოში შეგიძლიათ წაიკითხოთ 2007 წლის მარტში პრეზიდენტ ჯორჯ ბუშის ბიოსაწვავის ტური.

მექსიკის მთავრობისთვის დიდი გამოწვევა 24 – წლიანი ნეოლიბერალური პოლიტიკის შემდეგ არის ელექტროენერგიის სექტორის კონტროლის კორპორაციებზე გადაცემა. ამისათვის იგი გეგმავს მის გაფართოებას არა მხოლოდ ეროვნულ ტერიტორიაზე, არამედ მესოამერიკასთან მიმართებაში. 2006 წელს, ენერგეტიკის სამინისტრომ (სენერმა) გაამართლა, რომ მექსიკის ელექტროენერგიის სექტორს 46,000 მლნ აშშ დოლარის ინვესტიცია ესაჭიროება ახლა და 2014 წლამდე ელექტროენერგიაზე წლიური მოთხოვნილების დასაკმაყოფილებლად, რომლის პროგნოზირება 5,2% –ით გაიზრდება .3 და ბოლოს 2006 წელს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ელექტროენერგიის ფედერალური კომისია (CFE) აპირებს შეიძინოს წილი ცენტრალური ამერიკის ქვეყნების ელექტრონული ურთიერთკავშირის სისტემაში (Siepac), რომლის ღირებულებაა 320 მილიონი აშშ დოლარი. 4 Siepac მოიცავს ორ განყოფილებას, რომელთაგან ერთი გადაკვეთს გვატემალას, სალვადორსა და ჰონდურასს, ხოლო მეორეს ნიკარაგუას, კოსტა რიკისა და პანამის გავლით. სამშენებლო და საინჟინრო ფირმა Techint México და ესპანეთის Abengoa ააშენებენ მონაკვეთებს. თითოეული მონაკვეთის დასრულების პერიოდი 18 თვეა და მისი სიგრძე 3000 კმ აღწევს.

ამის საპირისპიროდ, პრეზიდენტ ფელიპე კალდერონს (2006-2012) აქვს გამოწვევა დაუპირისპირდეს კაშხლებისგან დაზარალებულთა მექსიკის მოძრაობას და მათ, ვინც იცავს ეკოლოგიას, მდინარეებსა და წყალს, როგორც ადამიანის უფლებას. მას 40 წლის წინ განსხვავებით, უფრო ორგანიზებული და გამოხატული წინააღმდეგობა აქვს სოციალურ, მულტისექტორულ ქსელებში, უფრო მეტი ცოდნით და ინფორმირებულობით კაშხლების ზემოქმედების შესახებ ახლო გარემოთი და პლანეტაზე ეკონომიკურ, სოციალურ, პოლიტიკურ და ეკოლოგიურ ცხოვრებაზე. კაშხლების პროექტების ჩამონათვალი, რომლებიც ქვემოთ ჩამოვთვალეთ, წარმოადგენს გარკვეულ ლატენტურ ან პოტენციურ კონფლიქტებს, რომლებიც უახლოეს მომავალში გახდებიან ცხელი წერტილები კაშხლის წინააღმდეგ ბრძოლაში და წყლის, მდინარეების, თემების, მათი მიწების და მათი სიცოცხლის დასაცავად. უნდა აღინიშნოს, რომ CFE– ს პრაქტიკა, რომელიც იგივეა, მაგრამ უფრო მეტი გამოცდილება აქვთ, ახლა უფრო გამოხატული მოძრაობის წინაშე დგას, რომელმაც უკეთ იცის კაშხლები და მათი უფლებები. ეს ამძაფრებს სოციალურ და პოლიტიკურ დაპირისპირებას ისეთი ქმედებების წინაშე, როგორიცაა ძალადობა, მოტყუება, გამოძალვა, შანტაჟი, ყაჩაღობა, კორუფცია, დაშინება და ეჯიდალური ლიდერების და ხელისუფლების შეძენა; კონსტიტუციური და აგრარული კანონების დარღვევა და დაცვა; ინფორმაციისა და კონსულტაციის ნაკლებობა; ცრუ დაპირებები და შეთანხმებების დარღვევა; ხელმოწერების გაყალბება და საზოგადოებრივი ასამბლეების გამოგონება კაშხლების წინააღმდეგ ბრძოლისთვის სიკვდილის შეგროვებამდე, რომ აღნიშნოს ზოგიერთი ქმედება, რომელსაც CFE ახორციელებს ან ხელს უწყობს.

აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ქვეყანაში არ არის კაშხალი ან ელექტროსადგური, რომელიც არ წარმოშობს პრობლემებსა და უთანხმოებას მოსახლეობაში. ან დაპირებული პირობების გამო, ცუდი კომპენსაციის გამო, მათ მიერ წარმოქმნილი დაბინძურების გამო, ჯანმრთელობაზე ზემოქმედების გამო, წყალსაცავებში თევზების დაღუპვის გამო, წყლისა და ელექტროენერგიის მიუწვდომლობის გამო, მიუხედავად იმისა, რომ ცხოვრობს სანაპიროები ან წყალსაცავის მახლობლად და ა.შ. როგორც ნიმუში, Cerro Prieto გეოთერმული ქარხანა CFE de Mexicali- ს შტატში Baja California, არის დაბინძურების ძირითადი წყარო მექსიკლის ხეობაში, რომლის მოსახლეობა უკვე განიცდის მისი გამონაბოლქვის გავლენას ჯანმრთელობაზე და სოფლის მეურნეობაზე .5

მექსიკის პრივატიზებული მდინარეები

ნიადაგის მოსამზადებლად, გაეროს განვითარების პროგრამის (UNDP) მექსიკის ოფისმა 2006 წელს დაიწყო საკონსულტაციო ტენდერი ჰიდროელექტროსადგურების წარმოებაზე მექსიკაში, ქვეყანაში მიკროჰიდროელექტროენერგიის რუკის შემუშავების მიზნით და მათი ინსტალაციის წერტილების დასადგენად. 6 მექსიკის მთავრობის შეფასებით, განახლებადი რესურსებიდან პოტენციური დამატებითი წარმოება 14,650 მეგავატია. ქარის წარმოება ხელს შეუწყობს სიმძლავრის უმეტესი ნაწილის განვითარებას, რასაც მოჰყვება მზის წარმოება, ბიოგაზი, გეოთერმული, მცირე ჰიდროელექტროსადგური და ბიომასა. 7

თავის მხრივ, ვენესუელაში დაფუძნებულ ანდების განვითარების კორპორაციამ (CAF) და გერმანიის განვითარების ბანკმა KFW8 უკვე გააფორმეს საკრედიტო კონტრაქტები ჯამში 88 მილიონი აშშ დოლარის ოდენობით, ლათინურ ამერიკაში და კარიბის ზღვის აუზში განახლებადი ენერგიის და ენერგოეფექტურობის პროექტების დასაფინანსებლად. აქედან 51 მილიონი აშშ დოლარი განისაზღვრება განახლებადი ენერგიების (ქარის, მზის, გეოთერმული, ბიომასისა და მინი ჰიდროელექტროსადგურების) შესყიდვაზე, ხოლო დანარჩენი თანხა ჩადდება ენერგოეფექტურობაში. ამ ყველაფრის შემდეგ, ის იწყებს დროის წინააღმდეგ ბრძოლას ნავთობის რესურსების ამოწურვამდე შემდეგ ათწლეულებში. ამავდროულად, სხვა პრობლემური ფლანგები იხსნება: კონტინენტის აუზების, მიწის და ტერიტორიის კონტროლი ბიოსაწვავის დიდი ფართობების თესვისთვის ან უზარმაზარი ქარის ელექტროსადგურებისათვის.

პრეზიდენტ ვისენტე ფოქსის მთავრობის დასრულებამდე, 2006 წლის განმავლობაში, მსხვილ კომპანიებს, რომლებსაც ელექტროენერგიის დიდი მოხმარება მოახმარეს და თვითდასაქმების პროექტები შეიმუშავეს ხარჯების შესამცირებლად, მიენიჭა 12 ნებართვა "მინი ჰიდროელექტროსადგური" 9 გენერატორის ინსტალაციისა და მუშაობისთვის. 160 მილიონი დოლარი, ოთხი მოქმედი და რვა ჯერ კიდევ მშენებლობის პროცესშია, საერთო სიმძლავრით 736 მეგავატი .10 ამ ქარხნების მიზანია, რომ წინასწარი დათმობა წყლის ეროვნული კომისიის (CNA) მეშვეობით, Aguas Nacionales– ის ქვეშ, ინდივიდებს შეეძლებათ მცირე ოპერირება. ჰიდროელექტროსადგურები მდინარეებსა და კაშხლებში ”მიიღებენ უფრო იაფ ენერგიას, ვიდრე ისინი ყიდულობენ CFE– სგან, რომლის მაჩვენებლები იზრდება ნახშირწყალბადების ფასის შესაბამისად” .11 ფსიქოძრავა და აბორტი. Cerro Prieto გეოთერმული ქარხანა, რომელიც ქვეყნის ელექტროენერგიის 3 პროცენტს გამოიმუშავებს, ფუნქციონირებას 1981 წლის ნოემბერში დაიწყო. გარემოსთვის ზიანის მიყენება დაიწყო პირველი ელექტროსადგურის დამონტაჟებით: CFE- ის პერსონალმა დაიწყო მისი გადაყრა ღია ცის ქვეშ. ჭები მათი წიაღში ინექციის ნაცვლად, როგორც ამას შესაბამისი რეგლამენტი ითვალისწინებს, რაც გავლენას ახდენს ხეობის გადინებსა და არხებზე. ამ გზით ქარხანა დაშორდა თავდაპირველ პროექტს, რომელიც შედგება ვულკანოს ლაგონის შექმნისგან, სადაც ორთქლის ნარჩენები გადაიქცეოდა და სითხე გამკვრივდებოდა მარილის კრისტალების წარმოქმნამდე. ეს უკანასკნელი გამოყენებული უნდა ყოფილიყო სასუქების წარმოებისთვის და უზრუნველყოფდა ეროვნული ბაზრის 80 პროცენტს. ამჟამად მექსიკაში იმპორტირდება მარილის კრისტალები. ეჟიდატარიოსი ანხელ ვერდუგო რენტერია, ხუან რუვალკაბა მარტინეზი, ხოსე ლუის ზავალა და ბალბინა კამაჩო, მათ შორის, რომლებმაც 2000 წლიდან შეიტანეს სისხლის სამართლის საჩივრები CFE– ს წინააღმდეგ, მიუთითეს, რომ მათი საკუთრების 232 ჰექტარი დაზარალდა გეოთერმული ელექტროსადგურის მიერ. გლეხებმა, რომლებიც მოითხოვენ კომპენსაციას პარასკეტისგან, რადგან მათი მიწები "აღარ არის სასარგებლო დარგვისთვის", დასძინა, რომ დაზიანებული ტერიტორია შეიძლება გაიზარდოს 2000 ჰექტარზე მეტი. (2006 წლის 21 აგვისტოს დღე.)

ეს აშკარად მიუთითებს ქვეყანაში მდინარეების პრივატიზებაზე და ძირძველ და გლეხურ თემებთან დაპირისპირებაზე. პრეზიდენტ ვისენტ ფოქსის ადმინისტრაციის დასრულებისთანავე, მისმა ენერგეტიკის მდივანმა, ფერნანდო კანალეს კლარიონდმა განაცხადა, რომ გამოვლენილია 150 სიცოცხლისუნარიანი პუნქტი ახალი ჰიდროელექტროსადგურების პროექტებისთვის, რომელთა შექმნა შეიძლება კერძო სექტორისა და CFE- სთვის. და მან დაადასტურა, რომ "ენერგეტიკის მარეგულირებელი კომისია (CRE) მუშაობს იმის დასადგენად, თუ რომელი ამ ჰიდრავლიკური წყარო იქნება დაცული მთავრობისთვის CFE– ს საშუალებით და რომელი ექნება ფიზიკურ პირებზე ნებართვების გაცემის შესაძლებლობა". იმავე პერიოდში წყლის ეროვნული კომისიის (CNA) დიქტამინაციის მენეჯერის მოადგილემ კარლოს რუის კვინტანამ აღიარა, რომ ნებისმიერ ფიზიკურ ან იურიდიულ პირს შეეძლო დათმობა ეთხოვა, თუ სამი კონკრეტული პრინციპი შესრულდებოდა: წყლის ხელმისაწვდომობა, აკრძალვის უფლებების დაცვა, რეგულაციები და ვიტოვებთ და არ იმოქმედებს მესამე მხარის უფლებებზე. ანალოგიურად, საჭიროა "ტიპის 1" გარემოზე ზემოქმედების შესწავლა, რომლის შესასრულებლად ერთ-ერთი ყველაზე ნაკლებად რთული მოთხოვნაა და რომელიც ადგილობრივი წესით დამუშავებულია, რაც ხელს უწყობს ბიზნესის მითვისებას. ანტონიო გორდილო ოზუნამ, CNA– ს წყლის უფლებების საჯარო ჩანაწერის მენეჯერმა, თქვა, რომ CFE უკვე აქვს დათმობებს ქვეყნის უდიდეს მდინარეებზე, აგრეთვე მთავარი კაშხლებისთვის, მაგრამ ის ცდილობს გამოიყენოს მცირე არხებით სხვა პროექტები. მაგალითად, CFE– სთვის, მდინარეების Moctezuma და Bajo Balsas– ის აუზები, რომლებიც იდალგოზე გადადიან, დიდ პოტენციალს წარმოადგენს კერძო ინვესტიციების დაინტერესებისთვის .12 ამჟამად, მაგალითად, Proveedora de Electricidad, Jilotlán de Dolores, Jalisco, რომელიც მუშაობა დაიწყო 2005 წლის იანვარში, გამოიმუშავებს 19 მეგავატს და ამარაგებს ენერგიას ადგილობრივი მეფრინველეობის კომპანიებს მცირე ქსელის საშუალებით, რომელიც მათ დააინსტალირეს CRE– ს ნებართვით. 13

კაშხლები მექსიკაში

ქვემოთ მოცემულია 60 კაშხლის პროექტის მდგომარეობა, მათ შორის ქარის პროექტი ოახაკის შტატში. ჩვენ მიმოვიხილავთ ქვეყნის 20-ზე მეტ სუბიექტს, რომლებიც ამომწურავი ან ყველა შემთხვევის გაშუქების გარეშე წარმოადგენენ სიტუაციის მიმოხილვას ეროვნულ დონეზე.

ნაიარიტის სახელმწიფო

POZOLILLO კაშხალი: ჰიდროელექტრო პროექტი, რომელიც შესწავლილია ტექნიკურ-ეკონომიკური დასაბუთებით, 500 მეგავატიანი სიმძლავრით, ორი ერთეულით.

EL CAJÓN DAM: ეს პროექტი უკვე დასრულებულია და წყალსაცავის შევსების ეტაპზეა და 2007 წლის შუა რიცხვებში აპირებს მუშაობის დაწყებას. ეს იყო პრეზიდენტის ვისენტე ფოქსის მთავრობის ყველაზე მნიშვნელოვანი სამუშაო. მასში თემები ცუდად იყო კომპენსაცია გაუწიეს და გადასახლდნენ სასაცილოდ ცუდად აშენებულ სახლებში, რომლებიც ახლა ბზარებს აჩენენ. ეს გამოცდილება მწარე იყო Cantiles ejido- ს მაცხოვრებლებისთვის, რომელთაც CFE- ს მოუწია მოტყუება, მოტყუება, შეურაცხყოფა, სიცრუე, მტრული და უკანონო ქმედებები. ისიც კი მოხდა, რომ იგივე ინჟინერი ფედერიკო შრედერი, CFE- ს მუშაობის მკვიდრი, მოვიდა რამდენიმე მილიონი პესოს შეთავაზება დაზარალებულთა ერთ-ერთი მთავარი ხელმძღვანელისთვის. არც ღარიბი გლეხები და მკვიდრი მოსახლეობა გათავისუფლდა სავარაუდო ადვოკატების ან იურიდიული ფირმების ყაჩაღობისგან, რომლებიც ეჯიდატარიო გლეხებს ბრალი დასდეს რამდენიმე მილიონი პესოს სავარაუდო რჩევისათვის მცირე კომპენსაციის ჩეკების მიღების შემდეგ, ღარიბი მოსახლეობის საჭიროებების წინააღმდეგ ბრძოლაში. იგივე პანორამა მოჩანს El Ciruelo ejido- სგან დევნილ გლეხებს, რომლებმაც დაინახეს, რომ მათი მიწები და ეკლესია დატბორილი იყო წყლის გადასვლისას. El Cajón- ის ამ პროექტმა დატბორა ფლორა და ფაუნა, რომლებიც არ გადარჩენილა, რაც მომდევნო წლებში გაზრდის ორგანიზებული ნივთიერებების დაშლას და მეტ CO2- ს შეუწყობს ხელს გლობალურ დათბობას. გარდა ამისა, ის, რასაც მომავალ წელს ვნახავთ, იქნება ზეგავლენა ძლიერ დაბინძურებული წყლის რეზერვუარით დევნილთა ჯანმრთელობაზე. არც ბევრი არქეოლოგიური ადგილი არ გადაარჩინეს, რომლებიც წყალქვეშ იყო დაკრძალული. ამასთან, ნაიარიტში კაშხლების პრობლემა აქ არ მთავრდება. El Cajón არის სისტემის პროექტი, რომელიც მოიცავს 27 პროექტს მდინარე სანტიაგოს აუზში, რომელიც კვეთს ნაიარიტსა და ჯალისკოს შტატებს ჰიდროენერგეტიკული პოტენციალით 4300 მეგავატი. ამ სისტემისგან მხოლოდ 32% შემუშავდა, რაც ექვსი ქარხნის მშენებლობითაა წარმოდგენილი. ელ კაჟონი ელექტროენერგიისა და წარმოების მიხედვით მეორე ადგილზეა აგუამილპას ელექტროსადგურის შემდეგ.


მეომრის სტატუსი

LA PAROTA კაშხალი: ეს ამჟამად ყველაზე მნიშვნელოვანი წითელი დროშაა იმ წინააღმდეგობის გამო, რომელიც Ejidos- ისა და დაპირისპირებული თემების საბჭომ გამოიწვია La Parota Dam (CECOP) თითქმის ოთხი წლის განმავლობაში, რომლებმაც შეიტანეს სამი საჩივარი და წარმოქმნეს უზარმაზარი ტალღა მობილიზაცია და წინააღმდეგობა. ოთხი დაღუპვა, დაზიანება, ძალადობრივი განდევნა და რეპრესიები იყო ის ბალანსი, რომელსაც განიცდიან გლეხები, რომლებიც შეიძლება გადაადგილდნენ კაშხლით, რომელიც დატბორვას 17000 ჰექტარზე მეტ მიწას და 25,000 გლეხის პირდაპირ გადასახლებას და კიდევ 17,000 დინების მიმართულებით მეთევზეების გათვალისწინების გარეშე. მთავრობამ და CFE– მ სისტემატურად დაარღვიეს ადამიანის უფლებები, კონსტიტუცია და აგრარული კანონები. ამასთან, გლეხებს ბევრი მოკავშირე ჰყავთ, მათ შორის ადამიანის უფლებათა დამცველი ჯგუფები, გარემოსდამცველები, საერთაშორისო მხარდაჭერა და, როგორც კაშხლებით დაზარალებული ადამიანების მოძრაობის წევრები და მდინარეების დაცვაში (Mapder), მათ დიდი მხარდაჭერა აქვთ მოძრაობისგან. ამ სამუშაოს შეჩერება ჰგავს ატენკოს საზოგადოების მიერ პრეზიდენტ ვისენტე ფოქსის დროს მეხიკოს საერთაშორისო აეროპორტის პროექტის შეჩერებას.

INFIERNILLO DAM: CFE აპირებს დაეხმაროს მის დიზაინს დამატებით 200 მეგავატიანი და 500 მეგავატიანი გაფართოების დამატება ორი ტურბინებით, რათა გაფართოვდეს 700 მეგავატი. ამასთან, არტეაგას მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა უკმაყოფილოა, რადგან ამ კაშხალს, რომელიც წელიწადში მილიონობით დოლარს გამოიმუშავებს, სარგებლობა არ მოაქვს მათთვის და არსებობს თემებიც, რომლებსაც ელექტროენერგია აკლიათ 1964 წელს აშენების შემდეგ. არტეაგას აქვს დიდი ბუნებრივი რესურსები, მაგალითად, რკინა, რომელსაც იყენებენ ორი კომპანია და ოქროს მაღარო, რომელმაც წლების წინ შეწყვიტა წარმოება .14

SAN JUAN TETELCINGO კაშხალი: ჰიდროელექტრო პროექტი, რომელიც შესწავლილია ტექნიკურ-ეკონომიკური დასაბუთების მოცულობით 609 მეგავატი, იგივე სიმძლავრის სამი ერთეულიდან. რეგიონის სოციალური და პოლიტიკური მახასიათებლების გამო, შეიძლება მოხდეს სოციალური რეაქცია.

OMITLÁN კაშხალი: ჰიდროელექტროსადგური გადის ტექნიკურ – ეკონომიკური დასაბუთების შესწავლას, 230 მეგავატის სიმძლავრით ორი ერთეულით. არანაირი სოციალური რეაქცია არ ყოფილა.

კოლიმას სახელმწიფო

EL NARANJO კაშხალი: დაანგარიშდა, რომ 2006 წლის თებერვლისთვის მანზანილოში კაშხლის მშენებლობა დაიწყება. კოლიმასა და ჯალისკოს შტატები, რომლებიც 159 მილიონ 798 ათას 383 პესოს შემოიტანენ და სამუშაოები სამ წელიწადში დასრულდება. საცავის კაშხალი აშენდება მდინარე ჩიჰატავალის პირიდან 32 კილომეტრში და ამ მუნიციპალიტეტიდან 22,5 კილომეტრში. სამუშაოების მშენებლობით გამოწვეული ზიანი და კოლიმას შტატის შესაბამისი დატბორილი ფართობია 120 ჰექტარი და ფარდის სიმაღლე 85 მეტრი და შენახვის შესაძლებლობა 135 მილიონი კუბური მეტრია. სამუშაოს სავარაუდო ინვესტიცია შეადგენდა ათას 59 მილიონ პესოს, საიდანაც 70% შემოიტანებოდა ფედერაციას, ხოლო დანარჩენი 30% კოლიმასა და ჯალისკოს შტატებს შორის. სარწყავი სიმძლავრე იქნება 7,500 ჰექტარი, ხოლო ელექტროენერგიის წარმოება 45 გვტ / სთ იქნება .15 მნიშვნელოვანი სოციალური რეაქცია არ არსებობს.

EL NARANJO 2 DAM: 2005 წლის ნოემბერში, ზედიზედ მეოთხე წელს, CNA დაუბრუნა ფინანსთა და საზოგადოებრივ საკრედიტო სამინისტროს ბიუჯეტს, რომელიც მან არ გამოიყენა კაშხლის ასაშენებლად, რომლის ღირებულება 1,5 მილიარდი პესო იყო. კოლიმა და ჯალისკო, ორ სახელმწიფოს შორის გადაუჭრელი ტერიტორიული საზღვრის პრობლემების გამო. კოლიმას მთავრობა "პრიორიტეტულ სამუშაოდ" მიიჩნევს კაშხალს, რომელიც განლაგებული იქნებოდა მანზანილოს, კოლიმასა და ჯალიკოს, ჯალიკოს მუნიციპალიტეტებს შორის, რადგან მისი შენახვის მოცულობა 160 მილიონი კუბური მეტრი იქნება, რაც სარწყავი ზედაპირის გაფართოების საშუალებას მისცემს. 3 ათასიდან 7 500 ჰექტარამდე, ჯალიკოს 55% და კოლიმას დანარჩენი ნაწილი და წყალს ამარაგებს ტურისტული პორტი მანზანილო. სავარაუდოდ, 2007 წელს მისი მშენებლობის მცდელობა იქნება და მისი ბიუჯეტი 185 მილიონ პესოამდე გაიზრდება.

სან-ლუსი პოტოსის სახელმწიფო

EL REALITO კაშხალი: 2006 წლის მაისში, სამი მილიარდი პესოს ინვესტიციით, გამოცხადდა El Realito კაშხლის მშენებლობა 90 მეტრის სიმაღლის ფარდით, რომელიც განთავსებული იქნებოდა ტიერა ნუევას და სანტა მარია დელ რიოს მუნიციპალიტეტებში. , სან ლუის პოტოსიში; და სან ლუის დე ლა პაზი გუანახუატოში. ასევე ითქვა, რომ მას 200 კილომეტრზე მეტი წყალსადენი ექნება: 45 საერთო სატანკოში, 95 სან ლუის პოტოსის შტატისთვის და 71 გუანახუატოსთვის.

TECALCO და TAMÁN კაშხლები: ჰიდროელექტრო სადგურები რიო მოქტესუმა სისტემის ნაწილია ტექნიკურ-ეკონომიკური დასაბუთების შესწავლაში.

სინალოას სახელმწიფო

პიკაჩოს კაშხალი: 2006 წლის თებერვალში მაზატლანის მუნიციპალიტეტში დაიწყო მდინარე პრეზიდიოს მშენებლობა, რომელიც 770 ჰექტარს დატბორავდა. მისი დაფინანსება მოხდება ქვეყანაში უპრეცედენტო სქემით: ბენეფიციარები ხელს უწყობენ ნაღდი ფულის 21% -ს; CNA 49%; სახელმწიფო მთავრობა 24% და მუნიციპალიტეტი და მაზატანის სასმელი წყლის საბჭო ხელს შეუწყობენ 3% თანაბარ ნაწილად. სამუშაოების მიზანია 22,500 ჰექტარი სოფლის მეურნეობის მორწყვაში შეტანა, ამ პორტისა და მიმდებარე ტერიტორიების 3,700 მწარმოებლის სარგებლობა; მთავრობის არგუმენტის თანახმად, წყალდიდობის აღკვეთისა და უსაფრთხო სასმელი წყლის 2035 წლამდე უზრუნველყოფა. პროექტის საერთო ღირებულება დაახლოებით 2,572 მილიონი პესოა და ბრაზილიური კომპანია Andrade Gutiérrez, თავის მექსიკურ ერთეულთან ერთად, და ადგილობრივი კომპანია Arrendadora y Materiales პასუხისმგებელი იქნება სამუშაოს შემუშავებაზე. კაშხალი აიღებს წყალს და 560 მილიონ კუბურ მეტრზე მეტს ინახავს. ამასთან, რეგიონი ძალიან ჩამორჩენილი და მარგინალურია და პრაქტიკულად არ აქვს სოფლის მეურნეობის წარმოება და მისი კულტურების უმეტესობა სეზონურია. მეორეს მხრივ, კონფლიქტი ფარულია. სან მარკოსის, კასას ვიიხასის, ლა პუერტასა და ლას იგუანას თემების გლეხები ითხოვენ ინფორმაციას, გარკვეულობასა და სამართლიან კომპენსაციას თავიანთი მიწების ექსპროპრიაციისთვის, ხოლო ხელისუფლებამ ტყუილუბრალოდ გასცა. 2006 წელს ისინი მუშაობის შეწყვეტით იმუქრებოდნენ. ხელისუფლებამ შესთავაზა მათი გადაადგილება და ინფონავიტის ტიპის სახლებით აღჭურვა და ლა ნორიას თემიში განთავსება. მათი მდგომარეობა ამჟამად უფრო ცუდია. კომპენსაციისთვის 100 მილიონი პესოს ბიუჯეტი არსებობს, მაგრამ მხარეებს მოსახლეობასთან რაიმე შეთანხმება არ მიუღიათ. სარა ოლივია ლუკასმა, ერთ-ერთმა დევნილმა ქალმა, დაადანაშაულა სახელმწიფო მთავრობა 25 ჰექტარის განადგურებაში, სადაც მათ სიმინდი და საზამთრო ჰქონდათ დარგული. ” გადაგვიხდის ერთი წლის განმავლობაში ორ წლამდე. ეს დიდი დროა. ახლა რას ვჭამთ? " ხუან რივასმა, ლა პუერტას კომისარმა, თქვა: ”ისინი გვპირდებიან, რომ ჩვენს მსგავსად, ყველა სერვისით, პანთეონით, ეკლესიითა და სკოლით აშენებენ ქალაქს, მაგრამ არ გვეუბნებიან სად და როგორც ჩანს მათ სურთ გამოგვიგზავნონ ლას ლაჯიტასში, სადაც ის სუფთა ქვაა ”. მერი ალეხანდრო ჰიგერა და სინალოას სახელმწიფო ჰიდრავლიკური ინფრასტრუქტურის ფონდის დირექტორები (ფიჰსინი) დაესწრნენ მათ თემებს, რომლებსაც გლეხები არ ენდობიან, რადგან მათ დახმარების ხელმოწერები გამოიყენეს ერთ-ერთ ეჯიდალურ ასამბლეაზე, რათა მათ თანხმობის დოკუმენტად გადაეტანათ. კაშხლის ასაშენებლად მათ მიწაზე.

კვარტეროს სახელმწიფო

EL CENTANARIO კაშხალი: 2005 წლის მაისში, მინიმუმ 10 500 მკვდარი თევზი დარეგისტრირდა კვირაში კანალიზაციის გამოყოფით გამოწვეული დაბინძურების გამო და აგრეთვე მდინარე სან ხუან დელ რიოდან ქიმიური ნივთიერებების გამო, რომელშიც ზოგიერთმა ქარხანამ ნარჩენები გადაყარა გარკვეული დროის განმავლობაში 25 წელი .16 ეს ადგილობრივ მოსახლეობას უთანხმოებაში აყენებს.

JILIAPAN და TILACO კაშხალი: რიო მოქტესუმა სისტემის ნაწილი, რომლის ტექნიკურ-ეკონომიკური დასაბუთება ხდება.

პუებლას სახელმწიფო

VALSEQUILLO DAM: თავისი სასარგებლო სიცოცხლის ბოლოს და დიდი ნალექებით, მანუელ ევილა კამაჩოს კაშხალი (ვალჰესილო), რომლის წყალსაცავის ზომაა 30 კვადრატული კილომეტრი, უკვე აჩვენებს დაბინძურების სერიოზულ ნიშნებს რეგიონის ურბანული და სამრეწველო ზრდის გამო, მაღალი 16 Queretaro- ს ჯანმრთელობის სამდივნოს ჯანმრთელობის რეგულირების დირექტორი, ხავიერ მანრიკე გუზმანი; მდინარეების ატოიაკისა და ალსესეკის დაბინძურების ინდექსი, რომელთა აუზებს აქვს 4 ათასი კვადრატული კილომეტრი. მეორეს მხრივ, ღარიბმა ოჯახებმა ააშენეს თავიანთი სახლები წყალსაცავის სანაპიროებზე, გაზარდეს კანალიზაციის დაბინძურება, რაც განავალს 4 ათასჯერ აღემატება ნორმით დადგენილი, ამიტომ წყალი არ არის შესაფერისი ადამიანის საკვებად და არც სოფლის მეურნეობა. არც 45 ათასი ადამიანისთვის, რომლებიც კაშხლის ნაპირებზე ცხოვრობენ. ამ პრობლემას მოიცავს პუებლას და ტლასკალას სამ მილიონზე მეტი მცხოვრები .17 ამგვარი ვითარება აჩვენებს წყლის სხვა წყალშემკრები და სანიტარული სისტემების სტრატეგიის არარსებობას. მსგავსი ვითარებაა იოსოკუტას კაშხალში, რამაც ადგილობრივი მოსახლეობა უფრო და უფრო აღშფოთება გამოიწვია.

EL ZAPOTE კაშხალი: საწყობი კაშხალი 1617 ჰექტარზე მორწყვისთვის, 124 მილიონი პესოს ბიუჯეტით 2003 წლიდან გამოანგარიშებული, განთავსებული იქნებოდა პუებლას და ოახაკას საზღვრებზე და გავლენას მოახდენდა 200 ჰექტარზე .18 ამ პროექტზე პირდაპირი კონსულტაცია არ განხორციელებულა მკვიდრი ორგანიზაციებისა და თემების წინააღმდეგობა მისი მშენებლობის წინააღმდეგ. ამისათვის დაზარალებულმა Mixtec- მა გადაწყვიტა "შექმნას Mixtec ხალხთა კავშირი, ორგანიზება და გაძლიერება წინააღმდეგობის გაწევა ჩვენი ტერიტორიის დასაცავად, რათა თავიდან აიცილოს განადგურება, ჩვენი რესურსების ძარცვა და ჩვენი ხალხის განკარგვა". ეს თემები ამტკიცებენ, რომ ”მათ აქვთ ალტერნატიული პროექტი, რომელიც ითვალისწინებს ეკოლოგიურ ბალანსს და პატივს სცემს ჩვენი ხალხის გადაწყვეტილებას, მაგრამ ასევე ეკონომიკური ხარჯები უფრო დაბალია ვიდრე პუებლას მთავრობის მიერ გამოყოფილი თანხები.” 19 თუმცა, წინააღმდეგობამ წარმატებას ვერ მიაღწია. მნიშვნელოვნად

SAN VICENTE BOQUERÓN კაშხალი: საწყობი კაშხალი აკატლან დე ოსორიოს მუნიციპალიტეტში 195 ჰექტარი სავარაუდო მორწყვის მიზნით. ამის შესახებ 2003 წლიდან გამოაცხადეს 97 მილიონზე მეტი პესო, რომლის რეზერვუარი 32 ჰექტარზე მეტს დატბორავდა .20 მიუხედავად იმისა, რომ ეს გააფრთხილეს სოციალური ორგანიზაციების მიერ, მათ ვერ შეძლეს მნიშვნელოვანი წინააღმდეგობის გაწევა.

NECAXA DAM: 2005 წლიდან მოსახლეობამ დაგმო, რომ კაშხლის ფარდას აქვს ნაპრალები, რის გამოც რისკის ქვეშ აღმოჩნდება პუებლას შტატში მცხოვრები ადგილობრივი მოსახლეობის დიდი ნაწილი.

ნუევო ლეონის სახელმწიფო.

ROMPEPICOS Dam: 2006 წელს, ფუნქციონირებიდან მხოლოდ ორი წლის შემდეგ, რაც აშენდა სახელმწიფო ყოფილი გუბერნატორი და მოგვიანებით ენერგეტიკის მდივანი, კაშხალი აშენდა მდინარე სანტა კატარინას აუზში წყალდიდობის თავიდან ასაცილებლად - რომელიც გადის მთელ მიტროპოლიტანას მიდამოში. დე მონტერეი, უკვე წარმოგიდგენთ ეროზიის გაჟონვას და ეროზიის მოწინავე მდგომარეობას მშენებლობის ჩავარდნების, მასალების უხარისხო და "ცუდი შესრულების" გამო .21 ამ კაშხლის ღირებულება 530 მილიონი პესო იყო (230 მილიონით მეტი ვიდრე თავდაპირველად იყო გათვლილი) და ეს იყო ააშენა კომპანიის Desarrollo y Construcciones Urbanas მიერ. En el 2005, luego de que el huracán Emily pasó por la entidad, la única compuerta quedó bloqueada por rocas, árboles y maleza que arrastró el agua; esto causó una inundación que dejó incomunicadas al menos siete comunidades rurales ubicadas al poniente de Monterrey. Su mala construcción, su fragilidad y eventual provocarían una catástrofe peor a la ocurrida con las inundaciones que provocó el huracán Gilberto en 1988, cuando murieron más de 200 personas arrastradas por la corriente del río Santa Catarina.

PRESA MONTERREY: En estudio de factibilidad con una capacidad de 200MW por medio de dos unidades.

ESTADO DE MORELOS

PRESA (¿?): La comunidad de Tlacotepec que pertenece al municipio de Zacualpan de Amilpas, Morelos, advirtió a mediados del 2006 que el gobierno del estado inició la construcción de una represa o tapón en el río Amaxinac y una más en una barranca. Esto ha alertado a los habitantes que se aprestan a defender sus tierras.

ESTADO DE MICHOCAN

PRESA 18 DE MARZO: La planta hidroeléctrica de 14MW fue inaugurada en septiembre del 2006. El proyecto se supone beneficiará a los municipios de Aguililla, Apatzingán, Buena Vista, Múgica, Gabriel Zamora, La Huacana, Nuevo Trecho, Parácuaro y Tepalcatepec.

PRESA VILLITA: Ya está en diseño su ampliación de 400MW.

ESTADO DE MEXICO

SISTEMA CUTZAMALA: Desde varios años atrás los y las integrantes del Frente Mazahua intentaron ingresar por la fuerza a las instalaciones de la planta potabilizadora de Berros del sistema Cutzamala. El Frente Mazahua y el Ejército de Mujeres Zapatistas en Defensa del Agua sigue amenazando con cerrar las válvulas del sistema que abastece de agua potable a la ciudad de México lo que ha provocado movilización policíaca y fuertes tensiones con los indígenas quienes ya han realizado plantones frente a la Secretaría de Medio Ambiente y Recursos Naturales y la CNA para exigir el cumplimiento de los acuerdos signados con el gobierno federal en el que se compromete a introducir redes hidráulicas para llevar el servicio a comunidades de la región, de donde se extrae la mayor parte del producto que llega al Distrito Federal, y el pago de indemnización por daños a 350 hectáreas que fueron afectadas en el 2002 por un mal manejo de la presa de Villa Victoria.22

ESTADO DE OAXACA

PRESA BENITO JUAREZ: Sobre esta presa de supuesta irrigación se pretende construir una hidroeléctrica en 21 meses sobre el río Tehuantepec por parte de la trasnacional española Iberdrola quien logró el contrato valorado en 13,9 millones de dólares (unos 10,6 millones de euros).
La empresa se ocupará del diseño, ingeniería, suministro de materiales, construcción, supervisión y puesta en marcha con capacidad de 17 MW. 23 El contrato, que ha licitado la compañía Electricidad del Istmo, es el primero de estas características que consigue la filial de la eléctrica fuera de España para un cliente ajeno al grupo Iberdrola.24 Esta presa construida hace 40 años para riego fue un colosal monstruo que no irrigó lo que prometió y sepultó tierras y pueblos entre dos afluentes importantes. La población desplazada de Jalapa del Marqués, que actualmente vive a orillas del embalse y a quienes no se les permite tomar agua de la presa, se les prometió escuelas, caminos, proyectos, electricidad y agua entre otras promesas hasta ahora no cumplidas. Desplazamiento, pobreza, divisiones, rupturas familiares y culturales, son algunos de las consecuencias que siempre rondan los proyectos hidroeléctricos y de los cuales los pobladores de Jalapa del Marqués no se salvaron. Por la sedimentación y vejez de la cortina ya muestra cuarteaduras. Aunque el proyecto al parecer es para instalar turbinas en los canales de desagüe la población tiene miedo de que luego aumenten el tamaño de la cortina y nuevamente sean desplazados. Este proyecto cobra sentido desde el impulso que el gobierno pretende dar a la construcción del Canal Transístmico en la lógica del Plan Puebla Panamá (PPP). A principios del 2007 ya se levanta la resistencia en Jalapa del Marqués lo que augura posibles enfrentamientos.
Para ello los pobladores han conformado el Comité Pro Defensa de los Recursos Naturales del Pueblo de Oaxaca25 y hacen un llamado a construir un frente común con pescadores y diversos sectores. En el mes de marzo del 2007 llevaron a cabo muchas acciones y ya convocan a encuentros, marchas, mítines y diversas acciones que pueden prever un foco grande de conflicto ya que cuentan con el respaldo del Mapder y de los afectados por otras presas en Oaxaca y los opositores al parque eólico en la entidad.

PRESA PASO DE REYNA: La hidroeléctrica sobre el río Verde generará 900 MW con 3 turbinas de 300MW cada una y se encuentra en estado de prefactibilidad. Frente a este proyecto, el gobierno se encontrará con la resistencia popular. En el 2007 se conformó el Foro por la Defensa del Agua, el Territorio y el Desarrollo de los Pueblos Indígenas con la participación de autoridades municipales y agrarias, personas de las comunidades del pueblo mixteco y chatino para hablar y compartir sobre los efectos de las presas. Los participantes afirmaron que “Alterar la afluencia del Río Verde, representa para nosotros un riesgo para nuestro territorio, privarnos de nuestro espacio colectivo, negarnos la posibilidad de seguir obteniendo el agua, la comida, la materia prima para la construcción de obras, pero sobre todo la alteración de nuestro entorno ambiental, social, político, cultural y económico. Nuestra región es una de las más pobres y abandonadas del Estado, las personas para sobrevivir emigra a otros Estado de la República y a los Estados Unidos de Norteamérica”. Los pueblos exigen información y consulta, y mientras esto no se de las comunidades iniciarán el proceso de resistencia.26 Las comunidades que pretenden ser desplazadas se incorporan al Mapder y aglutinan alianzas con otros sectores, lo que se prevé una fuerte resistencia social contra la CFE y el gobierno federal.

PRESA IXTLAYUTLA: Se encuentra en etapa de Factibilidad para echar a andar una presa de 490 MW con dos unidades de la misma capacidad. Sin embargo, se augura una fuerte resistencia de los pobladores de la comunidad Guadalupe del Tambor y otras que han convocado a una alianza opositora y se han sumado al Mapder.

PRESA CERRO DE ORO: Según el gobierno, el Fideicomiso Fondo Nacional de Fomento Ejidal (Fifonafe) ya pagó a 4 mil personas un total de 622 millones 513 mil pesos por las indemnizaciones por sus tierras y otros bienes a los campesinos e indígenas reubicados con violencia por la construcción de la presa Cerro de Oro. Sin embargo, la Unión de Ejidos Colectivos, Producción y Comercialización Agropecuaria José López Portillo afirmó que el Fifonafe debe mil millones de pesos a los campesinos e indígenas a quienes en 1972, 1973 y 1978 les fueron expropiadas sus tierras para la construcción del embalse. Este conflicto no está finiquitado y hoy, como en otras presas del país, los indígenas y campesinos siguen exigiendo la indemnización justa por el desalojo ocurrido en décadas atrás.27

PARQUE EOLOELÉCTRICO: La licitación del proyecto eoloeléctrico de 101mw La Venta III encontrará aún más oposición de la población campesina e indígena de la región del Istmo de Tehuantepec. Con el apoyo del BM y otras fuentes, el objetivo es llegar a las 100 o 120 mil hectáreas con turbinas eólicas. Los proyectos eólicos se enfocan para el fortalecimiento del canal seco del Istmo y para el beneficio de empresas como Cemex o Iberdrola quien está construyendo el proyecto. Sin embargo, la resistencia será definitiva de los campesinos e indígenas que se niegan a dejar sus tierras y están dispuestos a todo, lo que generará un foco rojo de gran magnitud para el gobierno federal y la CFE. Al menos ejidatarios que poseen 200 has no desean arrendar sus tierras por 125 pesos al año por hectárea rentada para la instalación de las turbinas. Para los campesinos e indígenas de la región, El Proyecto Eoloeléctrico La Venta II “ha significado un verdadero despojo de tierras para los ejidatarios de ese núcleo. A pesar de que el Gobierno mexicano esta obligado a informar y a consultar a la población afectada por los grandes proyectos de inversión, hasta ahora se le ha negado a los ejidatarios y vecinos indígenas el ejercicio de este derecho. Durante más de dos años los campesinos enfrentaron el hostigamiento y las ofertas engañosas. La policía ministerial amenazó de cárcel al Presidente del Comisariado Ejidal Rafael Solórzano Ordaz quien renunció para luego ser impuesto el priísta Carlos Antonio Ordaz. Con la intervención del Comisariado y bajo amenazas y engaños decenas de ejidatarios han suscrito leoninos contratos de arrendamiento a favor de la Comisión Federal de Electricidad. Estos contratos los cuales fueron firmados ante Notario Público y de los cuales no se les ha hecho entrega de copia a los ejidatarios son un verdadero despojo, ya que cubren un periodo de 30 años y con ellos los campesinos se comprometen a entregar su tierra a cambio del pago promedio de $ 12,500 pesos anuales por hectárea donde se establezca una torre de aerogenerador. Sin embargo a pesar de las presiones y engaños, la superficie contratada sólo comprende el 40% de la originalmente requerida por el proyecto que con una inversión de más de 110 millones de dólares ha venido realizando la trasnacional española Iberdrola. Decenas de ejidatarios se han resistido y hasta ahora no han arrendado sus tierras.”28 Ante esta movilización la CFE promovió acción penal en contra de los ejidatarios de La Venta ante agencias del Ministerio Público Federal de Matías Romero y de la ciudad de México, por el presunto delito de impedimento en la ejecución de obra pública.

ESTADO DE COAHUILA.

PRESA EL TIGRE: Ejidatarios del municipio de Viesca han anunciado que emplearán todos los medios legales para impedir que se construya la presa El Tigre en el municipio de San Juan de Guadalupe.
La tensión política ha crecido y los amparos han logrado suspender momentáneamente la obra. Los campesinos están concientes que la presas afectará a los mantos acuíferos y se quedarán sin agua.29 Pero la resistencia y el rechazo social abarca muchos más sectores de la población que consideran la obra dañina e inútil además de esconder los efectos medioambientales y de privar al río Aguanaval de su afluente más importante.30 El Consejo Lagunero de la Iniciativa Privada (CLIP) y la Cámara Agrícola y Ganadera de Torreón rechazan la obra así como el proyecto sobre la misma cuenca El Cañón de la Cabeza. El manejo exclusivo del agua para fines tan reducidos como el de la producción agroindustrial lleva a La Laguna a un desastre. Cada vez la sociedad lagunera se va dividiendo en dos clases. Dos clases definidas no por el ingreso sino por el agua disponible. Unos pocos con una disponibilidad ilimitada de agua para sus vacas y sus campos y al resto, lo que queda.

ESTADO DE CHIAPAS.

PRESAS DEL USUMACINTA: Desde hace muchos años este proyecto se ha intentado implementar con la construcción de cinco presas sobre la cuenca más importante del país y que divide a México con Guatemala. Estas presas terminarían en la presa Boca del Cerro en el estado vecino de Tabasco. Las múltiples presiones de todo tipo han cancelado nuevamente su construcción. Ante ello, la CFE ha ido disminuyendo las especificaciones del proyecto que sería, además de socialmente destructivo, un ecocidio en los últimos reductos de selva mesoamericana. El Frente Petenero contra las Presas y el Frente Chiapaneco contra las Presas en ambos lados del río se suman a la presencia de comunidades zapatistas que también rechazan el proyecto. Este es un conflicto latente toda vez que la implementación del PPP y del canal seco transístmico plantea el reto de generar más energía. En la misma situación se presentan otros proyectos hidroeléctricos en Chiapas que están suspendidos, máxime cuando el proyecto de la presa Itzantún fue detenido avanzadas sus obras gracias a la movilización indígena y social de Chiapas.

PRESA CHACTÉ: Con el conocimiento de las autoridades del municipio indígena deCancuc sobre el proyecto dormido que se intenta resucitar en una zona altamente sísmica, enviaron una misiva las autoridades municipales a la CFE para pedir información. La CFE respondió en diciembre del 2006 que pese a los estudios de prefactibilidad realizados en los años ochentas se ha decidido no construirla.31 La comunidad indígena, donde también hay comunidades zapatistas, sigue atenta a los intentos de la CFE.

PRESA COPAINALÁ (KAPLAN): Hidroeléctrica en estudio de factibilidad con una capacidad de 225MW por medio de tres unidades.

PRESA ACALA: Hidroeléctrica en estudio de prefactibilidad con una capacidad de 135MW por medio de tres unidades.

PRESA ITZANTÚN: En el 2003 las organizaciones y comunidades de la región y del municipio de Huitiupán festejaron la cancelación definitiva del proyecto, toda vez que desde años pasados el gobierno abandonó el proyecto que estaba en proceso avanzado por la fuerte resistencia social. Del mismo modo quedaron en proyecto las presas Huixtán I y II, Altamirano, Caballo Blanco, entre otras más. Sin embargo, el relanzamiento del PPP, el descubrimiento de yacimientos de minerales en Chiapas, la ampliación de monocultivos de Palma Africana o eucalipto, los avances en la conexión mexicana al Sistema de Integración Eléctrica de Centroamérica desde Chiapas, los avances en la exploración petrolera en la entidad, el incremento de la infraestructura carretera para el comercio, entre otros factores, se prevé que pueden resucitar estos proyectos guardados en espera de la primera oportunidad, además del impulso de microhidroeléctricas en una entidad que concentra el 30% del agua superficial del país.

ESTADO DE CHIHUAHUA.

PRESA SAN JUANITO: En el 2004 se anunció que el Presidente presentaría junto con el director general de la CNA, Cristóbal Jaime Jáquez, y el gobernador del estado, Patricio Martínez, el proyecto de la presa de almacenamiento con una inversión cercana a 38 millones de pesos.32 Esta obra no presentó una reacción social significativa. Para el 2005, la CNA, dijo que las reservas de las presas chihuahuenses son insuficientes para cumplir los compromisos del gobierno federal en la entrega de agua a Estados Unidos ya que las presas alcanza "en algunos casos" al 50% de la capacidad a excepción de la presa Luis N. León que deriva agua para los productores agrícolas del sur de Texas.33

PRESA MADERA: Proyecto hidroeléctrico en estudio de factibilidad con una potencia de 276MW por medio de dos unidades.

ESTADO DE SONORA.

PRESA MOCÚZARI: En estudio de factibilidad. Al igual que las demás presas en Sonora, el principal enfoque es para la producción de energía en función del turismo de ecocidio, la construcción de la Escalera Náutica o Escalas Náuticas Mar de Cortez, de la industria minera del tuxteno y otros minerales, las regasificadoras del Golfo de California (Sinaloa, Sonora y Baja California).34

PRESA OVIÁCHIC: Proyecto para el abastecimiento industrial.

PRESA RIO YAQUI: Que promueve la Compañía de Energía Mexicana S.A. de C.V. (CEM).

PRESA LAS CHIVAS: Sobre el Río Yaqui en el municipio de San Miguel de Horcasitas para captación de agua para la agricultura.

PRESA SINOQUIPE: Sobre el Río Sonora en el municipio de Arizpe para captación de agua para la agricultura.

ESTADO DE BAJA CALIFORNIA.

PRESA EL DESCANSO: Hidroeléctrica en estudio de prefactibilidad con una capacidad de 600MW por medio de dos unidades.

PRESA TECATE: En estudio de prefactibilidad con una capacidad de 600MW por medio de dos unidades.

ESTADO DE JALISCO.

PRESA ARCEDIANO: Inundará el puente construido en 1894, supuestamente el primer puente en México y el segundo puente colgante más antiguo del continente americano. En lugar de contrarrestar el 43% del agua que desperdicia la ciudad de Guadalajara, se pretende construir esta presa para dotar a la segunda ciudad más grande del país con aguas altamente contaminadas que descargan más de 300 empresas además de las aguas negras. Sería la obra más costosa del gobierno estatal (originalmente 6,700 millones de pesos) en la llamada barranca Oblatos- Huentitán, y se pretende iniciar su funcionamiento a partir de 2007. El Congreso local ya ha aprobado el crédito para su construcción. La presa se construirá en la conjunción de los ríos Verde y Santiago; tendrá un embalse que inundará 803 hectáreas; una cortina de 520 metros de longitud y una altura de 140 metros; un vertedor de cresta libre de 250 metros de longitud y con una capacidad de almacenamiento de 404 millones de metros cúbicos de agua según el diseño original. Para la construcción un poblado de 170 habitantes ha sido desplazado en medio de muchas presiones por parte del gobierno y los intereses creados en torno a la construcción de la represa. El rechazo de la sociedad y organismos civiles contra esta presa es fuerte. Existen 12 amparos contra la presa y el informe realizado por la Organización Panamericana de la Salud confirmó los datos que sustentaron las denuncias del Mapder sobre los peligros que representa la presa para la salud y la imposibilidad de usar esa agua como consumo humano. Sin embargo, los intereses políticos y económicos han hecho que la presa avance en un 30% y con el respaldo financiero del BID.

PRESA SANTA ROSA: Proyecto para ampliar la capacidad hidroeléctrica en 49 MW con una sola unidad y en estudio de factibilidad. No se registra reacción social.

PRESA MASCOTA: Hidroeléctrica en estudio de prefactibilidad de 34 MW por medio de dos pequeñas unidades. No se registra reacción social.

PRESA AGUAPRIETA: Hidroeléctrica en estudio de prefactibilidad con una capacidad de 240MW por medio de dos unidades de la misma capacidad. No se registra reacción social.

PRESA SAN CRISTÓBAL: Proyecto hidroeléctrico en estudio de prefactibilidad para con una capacidad de 74 MW por medio de dos turbinas. No se registra reacción social.

PRESA ARROYO HONDO: Proyecto hidroeléctrico en estudio de factibilidad con una capacidad de 76 MW por medio de dos turbina. No se registra reacción social.

PRESA OCOTLÁN: Con la construcción de una represa con diez compuertas se solucionaría el problema de inundaciones. Se preveía que estuviera terminada antes del ciclo pluvial del 2004, según las fuentes oficiales desde septiembre del 2003.

LA YESCA: La CFE publicó ha publicado la convocatoria de Licitación Pública Internacional para desarrollar el proyecto hidroeléctrico sobre el río Santiago, en los límites de los estados de Jalisco y Nayarit y tendrá una capacidad de 750 MW con dos unidades generadoras de la misma capacidad, equivalentes a encender 12.5 millones de focos al mismo tiempo. La cortina será la más alta del mundo en su tipo con 220 metros (34 metros más alta que la cortina de El Cajón); el embalse almacenará 2,390 millones de metros cúbicos de agua. La licitación bajo el esquema de Obra Pública Financiada es para la construcción de una cortina de enrocamiento con cara concreto, obras de desvío y de excedencias, así como de generación hidroeléctrica.35 Hasta marzo del 2007 diez grupos habían expresado interés en una licitación: Carso Infraestructura y Construcción, Cemex Concretos, Grupo Profesional Planeación y Proyectos, Gutsa Infraestructura, ICA, Impregilo, Industrias Monterrey, La Península Constructora, México Constructora Industrial y Techint. Hasta el mes de septiembre del 2007 se llevará a cabo la firma del contrato con la empresa ganadora de la licitación quien tendrá que concluir el proyecto en junio del 2012 y tendrá un costo de más de 830 millones de dólares (podrá para ello acceder a préstamos de bancos multilaterales de desarrollo).36 En torno a este proyecto ya hay indicios de inconformidad de los afectados por los problemas derivados de las falsas promesas y malos mecanismos de indemnización. En el siguiente cuadro se muestran el nivel de avance de los proyectos hidroeléctricos según la CFE37. Cabe hacer notar que la presa La Yesca tuvo un retraso ya que se esperaba el inicio de la construcción para noviembre del 2006 y se ha trasladado para julio del 2007.


PRESA SAN NICOLÁS: El Mapder reaccionó con rapidez y logró buscar el apoyo y la solidaridad para que en el 2005 se cancelara este proyecto que afectaría a más de 50 comunidades. Los familiares migrantes en los Estados Unidos y originarios de la comunidad San Gaspar se movilizaron para la resistencia y lograron detener la construcción de esta presa que dotaría de agua a la ciudad de León en el vecino estado de Guanajuato. La reacción social fue tan contundente que luego de movilizaciones y acciones de solidaridad del Mapder, en un año el proyecto estaba cancelado. Como alternativa, el gobierno cambió de planes y traslada este proyecto a El Zapotillo.

PRESA ZAPOTILLO: La construcción de El Zapotillo sobre el Río Verde costaría 7,400 millones de pesos para abastecer de agua a 26 municipios de Jalisco. Se reubicarán unos 50 metros a dos localidades Acasico y Palmajero que serían desplazadas y cerca de la comunidad Temacapulín. El acueducto principal de la presa se construiría de Cañadas de Obregón a Yahualica, unos 138 kilómetros hasta León, con un sistema de bombeo para que el agua pueda llegar a la ciudad guanajuatense, donde viven 1.2 millones de personas. Este proyecto pretende dotar de agua a Guanajuato con 119.8 millones de metros cúbicos de agua anuales, y a Jalisco con 384.7 millones de metros cúbicos. Sin embargo, la misma CNA alerta de una falla geológica impide hacer presas muy grandes sobre el Río Verde.38 Por otro lado, la resistencia emerge y el Movimiento Mexicano de Afectados por las Presas y en Defensa de los Ríos (Mapder)39 denunció que en la Manifestación de Impacto Ambiental (MIA) no existe un análisis serio de los impactos aguas abajo de la presa, ni de los impactos cumulativos de la serie de presas construidas o en fase de proyecto para esta cuenca en términos del impacto para la calidad y cantidad del agua, la retención de sedimentos y sus consecuencias en conjunto para los ecosistemas costeros. También confirma que este proyecto es contradictorio y que el análisis de impacto es totalmente deficiente. No presenta un análisis real de los impactos de transferir agua de una cuenca a otra ni mucho menos analiza la obra en el contexto de todas las obras proyectadas para la cuenca del río Santiago.40


ESTADO DE HIDALGO.

PRESA ZIMAPÁN: Se encuentra en diseño su ampliación y de 566MW.

PRESAS PIEDRA BLANCA Y GOBERNADOR: Hidroeléctricas parte del Sistema Río Moctezuma en estudio de factibilidad.

ESTADO DE VERACRUZ.

PRESA YURIBIA: En junio de 2006 el ejército desalojó a más de 400 familias indígenas popolucas en la sierra de Santa Marta, en el sur de la entidad, ya que las lluvias saturaron la presa a punto de desbordarse, además de haberse dañado 30 viviendas por el desbordamiento de arroyos.41 El conflicto se agudizó en septiembre cuando indígenas nahuas y popolucas de Tatahuicapan y Huazuntlan y San Pedro Soteapan tomaron la presa y cerraron sus válvulas, dejando sin agua potable a más de 500 mil habitantes de Coatzacoalcos, Minatitlán y Cosoleacaque. Los indígenas pidieron al gobierno estatal que les permitan usar el agua de la presa y detener la sobrexplotación de los mantos acuíferos. Ante la posibilidad de un desalojo, los indígenas instalaron retenes en los caminos que conducen a San Pedro Soteapan, Pajapan, Mecayapan, Chinameca y Cosoleacaque. También convocaron a la población a estar alerta y suspendieron clases en todo el municipio.42 Aunque el servicio se ha reinstalado, este es un foco rojo potencialmente de alto conflicto en una región altamente industrializado por el petróleo.

PRESA XÚCHILES: Proyecto hidroeléctrico en estudio de prefactibilidad con una capacidad de 76MW por medio de dos unidades.

ESTADO DE TABASCO.

PRESA TENOSIQUE (KAPLAN): Proyecto hidroeléctrico en estudio de factibilidad con una capacidad de 420MW por medio de dos unidades.
En el siguiente cuadro se muestran un resumen de los proyectos de ampliación hidroeléctrica que la CFE tiene registrado de manera oficial:43.



* Gustavo Castro Soto
Mapder, Chiapas; Marzo de 2007

Notas

1 Movimiento Mexicano de Afectados por las Presas y en Defensa de los Ríos (Mapder), www.mapder.org
2 REUTERS y AFP, La Jornada, 11 Jun 2006.
3 www.energia.gob.mx
4 Información proporcionada a BNamericas por parte del director ejecutivo de la Comisión Regional de Integración Económica (CRIE), Edgar Navarro. (Martes 07, Noviembre 2006)
5 Esta fue la conclusión de estudios que realizaron por separado ejidatarios, la Procuraduría Federal de Protección al Ambiente (Profepa) y la Universidad Autónoma de Baja California, que advirtieron sobre la existencia de sustancias tóxicas en agua, aire y suelo de la región. Dicha contaminación por descargas de manganeso y mercurio, entre otros elementos tóxicos, ya alcanzó los mantos freáticos de la zona rural y el río Hardy, y se cree que también la reserva de la biosfera del alto golfo de California. Además, en los ejidos Nuevo León, Oaxaca, Michoacán de Ocampo y Estación Delta, ubicados a menos de cinco kilómetros de la generadora, se han detectado casos de leucemia, anencefalias, retrasos
6 Para el caso de Guatemala, el Banco Interamericano de Desarrollo (BID) anunció hoy la aprobación de un financiamiento de US$400.000 de su Fondo de Infraestructura (InfraFund) destinado a estudios de factibilidad para apoyar el desarrollo de pequeñas y medianas centrales hidroeléctricas en Guatemala. Con esto se incrementará la participación del sector privado como la formación de asociaciones público-privadas. Comunicado de prensa del BID, 15 de marzo, 2007.
7 BNamericas.co, Martes 19, Septiembre 2006.
8 La trasnacional alemana también invertirá en Centroamérica por medio de 11 millones de dólares para energía renovable, a fin de reducir la dependencia de combustibles derivados del petróleo, según el convenio firmado en Tegucigalpa con el Banco Centroamericano de Integración Económica (BCIE), Honduras. (El Financiero en Línea, 14 de diciembre de 2006).
9 Mural.com, 23 de mayo de 2006.
10 22 de mayo de 2006, declaración de Francisco Xavier Salazar, presidente de la Comisión Reguladora de Energía (CRE)
11 Según ha afirmado Eduardo Zenteno, director en México de la empresa Electricité de France (EDF).
12 MURAL, 23 de mayo del 2006
13 Business News Americas
14 La jornada, 1 de noviembre de 2006.
15 MURAL/REFORMA, 28 de diciembre de 2005. Anuncio hecho por el titular de la Secretaria de Desarrollo Rural, Carlos Salazar Preciado.
16 La jornada, 10 de mayo de 2005.
17 La jornada, Lunes 3 de octubre de 2005.
18 Proyecto aprobado por la Comisión de Asuntos Hidráulicos del Congreso. Gaceta Parlamentaria, Senado de la República No. 30, Año 2003,
Jueves 11 de Diciembre de 2003. Primer Año de Ejercicio. Primer Período Extraordinario.
19 Comunicado de Santa Ana Tepejillo, Petlalcingo, Puebla, 23 de mayo de 2004. Comunidades de Santa Ana Tepejillo y El Rosario, Puebla.
Comunidades de San Miguel Ixtapan, Magdalena Tetaltepec y Tonahuixtla, Oaxaca. Frente Zapatista De Liberación Nacional, Colectivo de Antropología Social, Nahui Hollín. Centro de Apoyo Comunitario Trabajando Unidos. Organización Independiente Totonaca. Unión Campesina "Emiliano Zapata Vive". Grupo Plural De Izquierda. Espiral 7. Comité Mexicano de Solidaridad y Comunicación con los Pueblos y Comunidades Indígenas. Academia de la Lengua Mixteca. Ciudadanos Independientes.
20 Ibid.
21Martín Bremer, doctor en geofísica e investigador en sistemas geoambientales del Tecnológico de Monterrey; La Jornada, 10 de octubre de 2006.
22 La jornada, 8 de febrero de 2005.
23 EFE, 15 de diciembre de 2006.
24 Iberdrola Ingeniería y Construcción ha logrado varios contratos en México por un importe total de 690 millones de euros, pero para construir nuevas subestaciones y líneas de transmisión eléctrica.
25 Integrado por el Frente Democrático Unificador Jalapeño de filiación perredista, La Expresión Democrática Jalapaneca del PRD, Fuerzas progresistas del PRI, Mesa de Asesoría y Gestoría de filiación perredista, Regidores del PRD, Colectivo El Cortamortaja, adherente a la [email protected] campaña y sin filiación partidista y El Comité de Pescadores en donde están de todos los partidos políticos y gente sin partido.
26 Comunicado de La Humedad, Stgo. Ixtayutla, Stgo. Jamiltepec, Oaxaca, a 11 de Febrero del 2007.
27 La jornada, 17 de enero de 2007.
28 Boletín de Prensa de UCIZONI, 28 de febrero del 2007.
29 El Siglo de Torreón, 12 de septiembre de 2005. http://www.elsiglodetorreon.com.mx/local/nID/169557/ El Siglo de Torreón, 11 de mayo de 2005.
30 Francisco Valdés Perezgasga ; http://www.elsiglodetorreon.com.mx/local/nID/169557/
31 Oficio No. DPIF/526/2006 de la Dirección de Proyectos de Inversión Financiada de la CFE.
32 Diario El Economista, martes 3 de agosto 2004.
33 Director de la CNA, Flavio Acosta de los Ríos, La jornada, 16 de marzo de 2005.
34 Para mayor información sobre el medio ambiente en Sonora, ver http://progolfo.biciverde.org , http://redfronteriza.org
35 Notimex / La Jornada On Line, 27/02/2007; ver también www.cfe.gob.mx
36 CFE, 9 de marzo de 2007.
37 www.cfe.org.mx
38 El INFORMADOR 25/05/2005.
39 www.mapder.org
40 Comunicado del Mapder en el marco de la Caravana “Aguas en Movimiento”, Temacapulín, Jalisco a 25 de mayo del 2006
41 La Jornada, 30 de junio de 2006.
42 La jornada, Miércoles 20 de septiembre de 2006.
43 www.cfe.gob.mx


Video: კომედი შოუ - მარინა და ზოია u0026 ბუთქუნა და თამაზა ნიუ-იორკ, ნიუ-იორკ (სექტემბერი 2021).